JULIA CICHACZEWSKA - GABOR

Jestem absolwentką kierunku psychodietetyki na Warszawskim Uniwersytecie Humanistycznospołecznym, dyplomowanym trenerem personalnym z międzynarodową licencją trenerską IFBB COACH CARD, dyplomowanym instruktorem rekreacji...

ZOBACZ WIĘCEJ

DIETOTERAPIA W CUKRZYCY AUTOIMMUNIZACYJNEJ

Dietoterapia w cukrzycy autoimmunizacyjnej (cukrzyca młodzieńcza typu I i cukrzyca LADA)

 


WSTĘP

 

Wspomaganie leczenia cukrzycy o podłożu autoimmunizacyjnym za pomocą diety zazwyczaj w świecie dietetyki klinicznej obejmuje stosowanie diety o tzw. niskim indeksie glikemicznym. W podejściu medycyny klinicznej natomiast pomimo autoimmunologicznej patofizjologii cukrzycy młodzieńczej typu I oraz  LADA terapię lecznicze koncentrują się wyłącznie na kontroli hiperglikemii za pomocą np. insuliny, a nie na strategiach klinicznych, aby zapobiec progresji autoimmunologicznego niszczenia komórek wyspowych. Eksperci więc wyrażają potrzebę zidentyfikować nowe podejścia terapeutyczne dla osób, u których zdiagnozowano cukrzyce młodzieńczą typu I lub LADA, ponieważ model kontroli glukozy który jest dostępny obecnie w świecie medycyny czy dietetyki klinicznej nie jest wystarczająco skuteczny u tych pacjentów.

 

 

 

KRZYŻOWA REAKTYWNOŚĆ IMMUNOLOGICZNA

 

Wracając do dietoterapii u osób z cukrzycą I typu lub LADA - w standardowym podejściu dietetycznym do tej pory jest wielkie niedopatrzenie, gdyż w zaleceniach dietetycznych nie bierze się pod uwagę roli tzw. immunoreaktywnych pokarmów - czyli nie uwzględnia się dietetycznych białek, które mogą reagować krzyżowo z trzustkowymi komórkami wyspowymi.


W przedstawionym, dość ciekawym i wartym uwagi według mnie, badaniu naukowym zidentyfikowano 49 białek dietetycznych z 204 badanych spożycie których związane jest z silną lub umiarkowaną krzyżową reaktywnością immunologiczną na miejsca docelowe trzustki, a dokładnie na:

 

- fosfataza tyrozynowa IA-2;


- dekarboksylaza kwasu glutaminowego (anty-GAD 65 oraz anty-GAD 67);


- transporter cynku ( ZnT8Ab);


- receptor insuliny alfa (IR-A).

 

PRZECIWCIAŁA MONOKLONALNE I POLIKLONALNE

 

Żeby zrozumieć czym jest ta krzyżową reaktywność immunologiczną trzeba wiedzieć o tym, że wyróżniamy przeciwciała monoklonalne i poliklonalne. Przeciwciała monoklonalne są wysoce specyficzne względem jednego epitopu antygenu. Natomiast przeciwciała poliklonalne, stanowią mieszaninę przeciwciał i rozpoznają wiele epitopów co przekłada się na to, że przeciwciała poliklonalne częściej reagują krzyżowo z innymi antygenami o podobnej strukturze. W badaniu które opisuje mierzyła się reaktywność przeciwciał oczyszczonych przez powinowactwo monoklonalne jak również poliklonalne.

 

 


HISTORIA IMMUNOLOGICZNEJ REAKTYWNOŚCI KRZYŻOWEJ

 

Immunologiczna reaktywność krzyżowa po raz pierwszy została zidentyfikowana w 1942 r., kiedy zauważono, że u osób uczulonych na alergeny pyłkowe rozwinęły się również reakcję immunologiczne na określone owoce. Dalsze badania wykazały, że reaktywność krzyżowa z pyłkiem może również wystąpić w docelowych białkach ludzkich tkanek.

 

REAKTYWNOŚĆ KRZYŻOWA BIAŁEK DIETETYCZNYCH W CUKRZYCY TYPU I ORAZ LADA


Badania dotyczące reaktywności krzyżowej białek w diecie były przedmiotem ograniczonej uwagi w cukrzycy typu 1 oraz LADA.  Do tej pory wszystkie badania ograniczały się głównie do glutenu i białek mleka jako potencjalnych źródeł zniszczenia komórek wysp trzustkowych.

 

W badaniu naukowym, które cytuje w tym artykule oceniono potencjał reaktywności krzyżowej białek pokarmowych z miejscami docelowymi w trzustce poprzez ocenę reaktywności immunologicznej pomiędzy przeciwciałami swoistymi dla trzustki i oczyszczonymi białkami pokarmowymi. Oznaczenie białek spożywczych, które reagują krzyżowo z antygenami komórek wysp trzustkowych może pomóc zidentyfikować białka pokarmowe, które są potencjalnymi wyzwalaczami dla osób z cukrzycą autoimmunologiczną.


W tym badaniu naukowym badane były dietetyczne białka sklasyfikowane jako żywność o niskim indeksie glikemicznym, obejmowały niemodyfikowane (surowe) i modyfikowane (gotowane i prażone) pokarmy, zioła, przyprawy, gumy do żucia, karagenina, guma ksantanowa, guma guar, napoje i inne dodatki do żywności. Antygeny spożywcze przygotowano w postaci surowej, pieczonej lub gotowanej z produktów zakupionych w supermarkecie, gdyż gotowane (poddane obróbce terminczej) białka pokarmowe mają różne epitopy strukturalne, więc to się brało pod uwagę.

 

WYNIKI BADANIA:

 


1. Przeciwciała przeciwko receptorowi insuliny alfa (IR-A)


Badanie zidentyfikowało osiem dietetycznych białek, które wykazywały reaktywność immunologiczną ze specyficznym przeciwciałem IR-A:

- mleczna butyrofilina (5+);

- ziemniak (3+), amarantus (3+);

- komosa ryżowa (2+), tapioka (2+);

- kasza gryczana (1+), konopia (1+) i kamut (1+).

 


2. Przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (anty-GAD 65)

 


Badanie zidentyfikowało 9 białek dietetycznych, które bezpośrednio wykazywały reaktywność ze specyficznym przeciwciałem poliklonalnym GAD-65:

- kasza gryczana była najbardziej reaktywna (5+)

- amarantus (3+), ryż (3+), kukurydza (3+), drożdże (3+);

- ziemniak (2+), komosa ryżowa (2+) oraz owies (2+);

- tapioka (1+).

 


3. Przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (anty-GAD 67)

 


Badanie zidentyfikowało 10 białek dietetycznych, które bezpośrednio wykazywały reaktywność immunologiczną ze specyficznym przeciwciałem poliklonalnym GAD-67:

- gryka (4+);

- mleko krowie (3+), czekolada mleczna (3+);

- surowe i prażone pekany (2+), kazeina alfa i beta (2+), ciasto ryżowe (2+);

- kokos (1+), żurawina (1+ ), sok pomarańczowy (1+) oraz prażone orzechy laskowe (1+).
 


 

 

4. Przeciwciała przeciw fosfatazie tyrozynowej IA-2

 


Badanie wykazało obecność 27 dietetycznych białek wykazujących reaktywność immunologiczną ze specyficznym docelowym przeciwciałem monoklonalnym IA2:

- wodorosty (5+), guma guar (5+) oraz morela (5+) były najbardziej reaktywne;

- lektyny z grochu (3+), szpinak (3+), gotowany biały i brązowy ryż (3+), gotowany czosnek (3+), cukinia (3+) i makrela (3+);

- żółtka jaja (2+), fasola garbanzo (2+), karagenina (2+), aglutynina sojowa (2+), papryka ( 2+) i mięta (2+);

- gotowana fasola lima (1+), bezglutenowy sos sojowy (1+), tofu (1+) i nasiona gorczycy (1+).

- Melon, arbuz, małże, gotowany dorsz, gotowany halibut i kolendra miały reakcje, które były nieznaczne.
 

 

 

5. Przeciwciała przeciwko transporterowi cynku ( ZnT8Ab)

 


Przeciwciała ZnT8 reagowały z 30 dietetycznymi białkami.

- najbardziej reaktywnymi były wodorosty morskie (5+), gotowana soczewica (5+) i białko grochu (5+);

- guma guar (4+), pszenica (4+), oleozyny w orzechach ziemnych (4+) i gotowany groch (4+);

- fasola garbanzo (3+), oleozyny z nasion soi (3+), prażone orzechy ziemne (3+) i gotowana tilapia (3+);

- żółtko jaja (2+), gotowana fasola lima (2+), nasiona gorczycy (2+), małż (2+), kozie mleko (2+), prażone migdały (2+), orzechy nerkowca (2+), pomidor (2+), gotowane ziemniaki i słodkie ziemniaki (2+), banan (2+) i kiwi (2+);

- bezglutenowy sos sojowy (1+), tofu (1+), lektyna grochowa (1+), szpinak (1+), karagenina (1+), orzech makadamia (1+), wiśnia (1+) i łosoś (1+).
 

 

WNIOSKI:

 


Analiza laboratoryjna immunologicznej reaktywności krzyżowej pomiędzy miejscami docelowymi trzustki i białkami pokarmowymi jest pierwszym krokiem niezbędnym do ustalenia, czy białka pokarmowe mogą odgrywać potencjalną immunoreaktywną rolę w cukrzycy autoimmunologicznej.


Wczesna identyfikacja potencjalnie reaktywnych immunologicznie białek w diecie może pomóc w opracowaniu strategii i protokołów w celu zmniejszenia zapalnych następstw i progresji procesu chorobowego u osób genetycznie podatnych na cukrzyce typu I i LADA.


Warto zaznaczyć, że grupy pokarmowe mają tendencję do posiadania homologicznych sekwencji aminokwasowych co oznacza, że reaktywność jednego pokarmu może również prowadzić do reaktywności immunologicznej z innymi białkami pokarmowymi w tej grupie pokarmowej. Na przykład kilka prac naukowych wykazało, że izolowana alergia na pojedynczy gatunek ryb prowadzi do reaktywności immunologicznej na inne gatunki ryb z powodu podobieństwa strukturalnego aminokwasów. Odnotowano także, że wrażliwość immunologiczna z alergenami lateksu kauczuku naturalnego prowadzi do nadwrażliwości krzyżowej na pokarmy zawierające pro-heveinę, takie jak banan, awokado, kiwi, kasztan, ziemniaki i papaja, co nazywa się „zespółem lateksowo-owocowym”.


Ze względu na to, że wielu naukowców badało wcześniej potencjalną rolę glutenu czy mleka i wszelkich przetworów mlecznych w przebiegu chorób autoimmunologicznych, w tym badaniu naukowce się skupili na ocenie reakcji krzyżowych w przypadku ziarn bezglutenowych oraz w wielu innych pokarmach powszechnie uważanych za zdrowe i dozwolonych na tzw. protokołach autoimmunizacyjnych.  Jak widać z wyniku badań zboża bezglutenowe mogą być w tak samo dużym stopniu problematyczne.

 

Ważne jest, aby pamiętać, że sama immunologiczna reaktywność krzyżowa prawdopodobnie nie zainicjuje procesu autoimmunizacyjnego. Istnieje jednak duży potencjał do pogarszania/przyśpieszania rozwoju subklinicznych lub wcześniejszych stanów autoimmunologicznych, dlatego badacze sugerują, że reaktywność immunologiczna może sprzyjać procesowi autoimmunizacyjnemu w podatnych genetycznie podgrupach ludzi.


Ta podatność na reaktywność immunologiczną białek pokarmowych może wystąpić, jeśli dochodzi do zaburzenia homeostazy tkanki limfatycznej występującej w obrębie przewodu pokarmowego tzw. GALT (z ang. gut-associated lymphoid tissue), co zresztą się obserwuje w przypadku większości (jeśli nie u wszystkich) osób z chorobami o podłożu autoimmunizacyjnym.


Należy przeprowadzić dalsze badania w celu oceny specyficznego epitopu dla każdego białka pokarmowego, które reaguje z przeciwciałami swoistymi dla atakowanej w procesie autoimmunizacyjnym tkanki. Konieczne jest określenie dokładnej sekwencji aminokwasów, czynników immunologicznych, które powodują, że białka pokarmowe z łagodnych stają się patogenne, oraz klinicznej roli, jaką te białka dietetyczne odgrywają w cukrzycy autoimmunologicznej.


Nie da się ukryć jednak, że wyniki tego badania stanowią pierwszy krok w zawężaniu listy konkretnych białek dietetycznych, które ze względu na reaktywność krzyżową mogą mieć potencjalnie zły wpływ na przebieg cukrzycy autoimmunologicznej.

 

BADANIE NAUKOWE:

 

1. Datis Kharrazian, Martha Herbert and Aristo Vojdani: Detection of Islet Cell Immune Reactivity with Low Glycemic Index Foods: Is This a Concern for Type 1 Diabetes?. 27 July 2017, Journal of Diabetes Research, Volume 2017, Article ID 4124967.
 

 
MASZ PYTANIA?